Русский · English · ไทย · Tiếng Việt · မြန်မာ
ย้อนกลับไปเมื่อ 34 ปีก่อนในวันที่ 6 พฤศจิกายน คือวันเกิดของผม แผนของปีนี้เรียบง่ายมาก แค่บินไปกรุงเทพฯ เพราะอีกอร์ (Egor) เพื่อนของผมแวะมาอยู่ที่นั่นแค่ 10 วัน และวันที่ 6 เวลาลงตัวพอดีที่จะได้ไปเจอกันและฉลองวันเกิดด้วยกัน
ปกติผมมีนิสัยเสียชอบไปสนามบินแบบเฉียดฉิวตลอด แต่รอบนี้ผมไปถึงตรงเวลาจริงๆ ตอน 10:25 น. (45 นาทีก่อนเครื่องออก) ผมเช็กอินเสร็จเรียบร้อย ถือบอร์ดดิ้งพาสครบทั้งสองใบในมือ (ไซ่ง่อน → ดานัง และ ดานัง → กรุงเทพฯ) และกระเป๋าเดินทางหนัก 10 กิโลฯ ของผมก็ถูกโหลดเข้าใต้ท้องเครื่องไปแล้ว
สิ่งที่ผมไม่ได้คาดคิดก็คือ พนักงานเช็กอินที่อาคาร 3 (Terminal 3) ดันชะงักค้างไป 30 นาทีเต็มๆ กับกีตาร์ไฟฟ้า 8 สายในกระเป๋าผ้านุ่มของผม เนื่องจากต้องไปต่อเครื่องที่ดานัง ทั้งที่ผมไม่ได้ขอเอาขึ้นห้องโดยสารเลยด้วยซ้ำ—ตอนผมบินมาโฮจิมินห์กับ VietJet เขาก็แค่ให้เอาไปส่งที่ช่องสัมภาระเกินขนาด (Oversize Baggage) แล้วก็จบแบบไม่มีปัญหาอะไรเลย ที่นี่ผมก็แค่ถามพวกเขาว่าตามกฎของสายการบินต้องทำยังไงบ้าง พร้อมทำตามทุกอย่าง และเซ็นใบสละสิทธิ์เรียกร้องความรับผิดชอบ (Waiver of Responsibility) ให้ทันที แต่พวกเขากลับคิดสูตรซับซ้อนขึ้นมาเอง («ไฟลต์ในประเทศไปดานังถือขึ้นเครื่องฟรี แต่ไฟลต์ต่างประเทศต้องจ่ายเงินเพิ่ม») แล้วก็จัดการกันเองไม่รอด ยืนเถียงกันเรื่องกระดาษใบเดียวและโทรถามคนโน้นคนนี้นานจนกระทั่งต่อให้ผมวิ่งผ่านจุดตรวจค้นเร็วแค่ไหนหลังจากนั้น ประตูเกตก็ปิดใส่หน้าผมพอดี
ส่วนที่ตลกที่สุดคืออะไรรู้ไหมครับ? พวกเขาโหลดกระเป๋าเดินทางของผมขึ้นเครื่องไปแล้ว แล้วก็ไปรื้อมันกลับออกมา ลองคิดถึงตรรกะนี้ดู: การให้ผมก้าวขาขึ้นเครื่องบินที่จอดอยู่ตรงหน้าเป็นเรื่อง «เป็นไปไม่ได้» แต่การมุดเข้าไปรื้อห้องสัมภาระใต้ท้องเครื่องเพื่อดึงกระเป๋าของผมกลับออกมา กลับทำได้สบายมาก ตลกบริโภคชัดๆ
ผมเดินกลับไปที่เคาน์เตอร์ และนั่นคือจุดที่ความแตกตื่นเริ่มต้นขึ้น น้องพนักงานที่เคาน์เตอร์รู้ตัวว่าต้องมีคนรับผิดชอบเรื่องการรื้อกระเป๋าของผู้โดยสารที่เช็กอินแล้วออกจากเครื่อง เธอเลยยื่นเอกสารภายในที่ระบุว่า «ผู้โดยสารมาแสดงตัวล่าช้า (Late Show Up)» มาให้ผม โดยอ้างว่าผมมาถึงเคาน์เตอร์ตอน 11:38 น.—คือ 28 นาทีหลังจากที่เครื่องบินออกไปแล้ว ผมถ่ายรูปเก็บไว้ทันที ผ่านไปนาทีครึ่ง เธอเพิ่งนึกขึ้นได้ว่าคุณจะมีบอร์ดดิ้งพาสที่พิมพ์เสร็จแล้วกับกระเป๋าที่โหลดขึ้นเครื่องไปแล้วไม่ได้ ถ้าคุณมาถึงหลังเครื่องออก เธอเลยเดินกลับมาดึงกระดาษไป แล้วเอาปากกาลูกลื่นเขียนเลข 10 ทับเลข 11 ต่อหน้ากล้องวงจรปิดดื้อๆ ให้กลายเป็น 10:38 ผมก็ถ่ายรูปใบนั้นไว้อีก
จังหวะหนึ่งผมถามว่า:
«ขอถ่ายรูปป้ายชื่อคุณหน่อยได้ไหม?»
«ไม่ได้ค่ะ เป็นกฎความปลอดภัย (security rules)»
«โอเค งั้นขอดูกฎความปลอดภัยหน่อย ผมจะได้เช็กดู»
น้องพนักงานอีกคนส่งไฟล์ PDF กฎระเบียบหนา 80 หน้ามาให้ผมจริงๆ เพื่อพยายามพิสูจน์ว่าผมไม่ได้รับอนุญาตให้ถ่ายรูปใน «เขตความมั่นคง»—ติดอยู่แค่นิดเดียวคือพวกเรายืนอยู่หน้าเคาน์เตอร์เช็กอินสาธารณะ แน่นอนว่าผมโยนไฟล์ PDF 80 หน้านั้นเข้า Gemini ทันที ซึ่งมันก็ขุดกฎอีกเพียบที่ฝั่งพวกเขาเองนั่นแหละกำลังละเมิดอยู่ขึ้นมาให้ทันที และในเมื่อผมถ่ายรูปป้ายชื่อไม่ได้ ผมก็เลยบอกแค่ว่า «งั้นถือค้างไว้แป๊บหนึ่ง เดี๋ยวผมจดด้วยมือเอง»
อาคาร 3 ก็แค่พนักงานสาวสองคนที่ตื่นตระหนกและพยายามกลบเกลื่อนความผิดตัวเอง แต่อาคาร 2 (Terminal 2) คือที่ที่พวกหัวหน้าตัวจริง—คนที่มีอำนาจแก้ปัญหาการตกเครื่องต่อได้ภายในสามสิบวินาที—ตัดสินใจเลือกที่จะอุ้มคำโกหกต่อ
จากประสบการณ์ของเพื่อนที่เคยปะทะกับระบบราชการและองค์กรแถวนี้มาก่อน ผมรู้ดีว่าการขึ้นเสียงหรือเดินหน้าชนตรงๆ ไม่ช่วยอะไรเลย ระบบที่นี่ขับเคลื่อนด้วยความกลัวเสียหน้า ดังนั้นก่อนจะเดินข้ามไปอาคารผู้โดยสารระหว่างประเทศ ผมเลยรวบรวมหลักฐานมัดตัวทั้งหมด—ทั้งบอร์ดดิ้งพาสสองใบ ป้ายแท็กกระเป๋า และรอยปากกาแก้เวลาจาก 11:38 → 10:38—ทำเป็นหน้าเว็บที่จัดวางอย่างสะอาดตาบนมือถือ เพื่อให้ระดับหัวหน้างานดูแค่ปราดเดียวก็เข้าใจว่าเคาน์เตอร์ในประเทศของตัวเองทำพลาด แล้วเปลี่ยนตั๋วให้ผมไปบินไฟลต์เย็นได้แบบไม่ต้องเสียหน้า
ตอนที่พนักงานอาคาร 2 เปิดหน้าเว็บนั้นขึ้นมาครั้งแรก พวกเขาแตกตื่นกันจริงๆ มันดูเรียบร้อยจนเขานึกว่าเป็นพอร์ทัลตรวจสอบอย่างเป็นทางการของสายการบิน และตัวเลขบนหน้าจอก็ปฏิเสธไม่ได้: มันเป็นไปไม่ได้ในทางกายภาพที่จะ «มาเช็กอินสาย» ตอน 10:38 น. ในเมื่อบอร์ดดิ้งพาสของคุณพิมพ์ออกมาแล้วและกระเป๋าเดินทางอยู่ในท้องเครื่องเรียบร้อยแล้ว
นั่นคือวินาทีที่ผู้มีอำนาจตัดสินใจในอาคาร 2 มีทางเลือก: ยอมรับความผิดพลาดแล้วออกตั๋วใหม่ให้ผม หรือจะซ่อนตัว
ปัญหาส่วนหนึ่งของพวกเขาคือสุดสัปดาห์นั้นมีคอนเสิร์ต K-pop ที่กรุงเทพฯ ที่นั่งชั้นประหยัดเต็มหมด เหลือแต่ที่นั่งชั้นธุรกิจ (Business Class) การอัปเกรดผู้โดยสารฟรีๆ แปลว่าต้องมีผู้จัดการคนหนึ่งเซ็นอนุมัติและระบุเหตุผล—ซึ่งหมายถึงการเอาเรื่องปลอมแปลงเวลาที่อาคาร 3 บันทึกลงในระบบอย่างเป็นทางการ ไม่มีใครอยากให้มีชื่อตัวเองอยู่ในนั้น
ดังนั้นพวกผู้จัดการเลยงัดลูกไม้ที่สกปรกที่สุดเท่าที่จะทำได้ออกมาใช้: พวกเขาหายตัวเข้าไปในห้องด้านหลัง แล้วใช้เพื่อนมนุษย์เป็นเกราะกำบัง (human shield)
พวกเขาโยนผมไปที่ห้องขายตั๋ว ซึ่งผมต้องไปนั่งอยู่ตรงหน้าพี่ผู้หญิงวัยกลางคนใจดีคนหนึ่งที่พยายามอย่างสุดความสามารถที่จะช่วยผม เธอไม่มีอำนาจใดๆ ในการยกเว้นค่าธรรมเนียม ส่วนพวกหัวหน้างานที่มีอำนาจตัวจริงกลับไม่กล้าโผล่หน้าออกมา พวกเขานั่งอยู่ในห้องด้านหลังแล้วฝากบอกปัดไล่ผม ผ่านเธอ ทางโทรศัพท์
ผมเพิ่งมานึกออกทีหลังตอนที่เดินหมดแรงออกมาจากอาคารแล้วว่า ผมเคยเห็นรูปแบบนี้เป๊ะๆ มาก่อน เพื่อนผมเคยเจอเหตุการณ์แบบนี้กับตม. ครั้งหนึ่ง: พันโทหญิงที่สุดท้ายต้องยอมปล่อยเขาออกนอกประเทศตามกฎหมาย ไม่ยอมแม้แต่จะเดินออกจากห้องทำงานตัวเอง เพราะรู้ดีว่าถ้าคุยกันซึ่งๆ หน้าจะเถียงข้อกฎหมายสู้เขาไม่ได้ เลยได้แต่ส่งเด็กหนุ่มๆ วิ่งไปวิ่งมาคอยส่งข้อความแทน
ที่นี่คือการล่มสลายแบบเดียวกันเป๊ะ พวกผู้จัดการซ่อนตัวอยู่ข้างหลังผู้หญิงใจดีที่หน้าเคาน์เตอร์ ใช้เธอเป็นกันชนเพื่อส่ง «ข้อเสนอ» ทางโทรศัพท์: พวกเขาจะยอมให้ผมบินไฟลต์นั้นถ้าผมจ่าย 10 ล้านดอง (~$400) สำหรับที่นั่งชั้นธุรกิจที่ว่างอยู่ใบนั้น พูดง่ายๆ คือต้องจ่ายสี่ร้อยดอลลาร์ชดใช้ความผิดพลาดของพนักงานพวกเขา แล้วบินไปลงกรุงเทพฯ โดยไม่เหลือเงินสดติดกระเป๋าเลยแม้แต่แดงเดียว
คุณต้องนั่งมองพนักงานผู้บริสุทธิ์ที่รู้สึกแย่แทนคุณจริงๆ ในขณะที่พวกคนขี้ขลาดที่เป็นคนตัดสินใจไม่กล้าแม้แต่จะเดินพ้นประตูออกมา
นั่นคือวินาทีที่ผมเลิกเจรจา และเริ่มสร้างหน้าเว็บไซต์ฉบับจัดเต็ม—โดยเขียนปกป้องพี่ผู้หญิงหน้าเคาน์เตอร์ที่ถูกใช้เป็นเกราะกำบังอย่างชัดเจน ในขณะที่ส่งหลักฐานการปลอมแปลงเวลาที่อาคาร 3 และความขี้ขลาดของผู้บริหารอาคาร 2 ขึ้นไปวางบนโต๊ะของหน่วยงานกำกับดูแลการบินโดยตรง
ผมเสียเวลาวันเกิดทั้งวันไปในเทอร์มินอลแห่งนั้น และอีกสองวันต่อมา ผมก็เดินกลับเข้าไปในอาคาร 2 ที่เดิมเป๊ะเพื่อบินไปกรุงเทพฯ กับการบินไทย (Thai Airways)
สนามบินเดิม เส้นทางบินระหว่างประเทศเดิม กีตาร์ไฟฟ้า 8 สายตัวเดิมในกระเป๋าผ้านุ่มใบเดิมเป๊ะ พวกเขาเช็กอินให้ผมและผายมือให้ถือเจ้ากีตาร์เดินขึ้นเครื่องเข้าห้องโดยสารไปได้เลย—ไม่มีคำถามสักคำ ไม่มีค่าธรรมเนียมสักบาท ไม่มีการตั้งวงประชุมสามสิบนาทีหน้าเคาน์เตอร์
แล้วรายละเอียดที่ตลกที่สุดคืออะไรรู้ไหมครับ? ดูที่หางบัตรสัมภาระที่แปะอยู่ด้านขวาของบอร์ดดิ้งพาสการบินไทยที่วางอยู่บนกีตาร์ในช่องเก็บของเหนือศีรษะสิ: มีโลโก้ VIAGS อยู่บนนั้น บริษัทบริการภาคพื้นดินเจ้าเดียวกันเป๊ะที่ทำเคาน์เตอร์เช็กอินเป็นอัมพาตไปครึ่งชั่วโมงและปลอมเวลาในเอกสารถึงสองครั้งเมื่อวันศุกร์ กลับปล่อยกีตาร์ตัวเดียวกันเป๊ะเข้าห้องโดยสารเสร็จภายในเวลาไม่ถึงสองนาทีในวันอาทิตย์—แค่เพราะเป็นคนละสายการบินกันเท่านั้นเอง