Русский · English · ไทย · Tiếng Việt · မြန်မာ
34 năm trước vào ngày 6 tháng 11, tôi chào đời. Kế hoạch cho năm nay rất đơn giản: bay sang Bangkok vì thằng bạn Egor của tôi chỉ ghé đó 10 ngày, và ngày mùng 6 khớp lịch vừa đẹp để hai thằng gặp nhau ăn mừng.
Tôi có cái tật xấu là hay ra sân bay sát nút, nhưng lần này tôi thực sự đến đúng giờ. Lúc 10:25 sáng — 45 phút trước giờ khởi hành — tôi đã làm xong thủ tục check-in, cầm trên tay cả hai thẻ lên máy bay (Sài Gòn → Đà Nẵng và Đà Nẵng → Bangkok), và chiếc vali 10 kg của tôi đã được chất lên khoang hàng máy bay.
Điều tôi không ngờ tới là nhân viên quầy thủ tục Nhà ga T3 lại đứng hình suốt 30 phút đồng hồ vì cây đàn guitar điện 8 dây trong bao mềm của tôi do có chặng dừng nối chuyến ở Đà Nẵng. Tôi hoàn toàn không đòi mang đàn lên khoang máy bay — lúc bay đến TP.HCM bằng VietJet, họ chỉ bảo tôi gửi ở quầy hành lý quá khổ và mọi thứ xong xuôi êm đẹp. Ở đây tôi cũng chỉ hỏi họ phải làm gì theo đúng quy định của hãng, sẵn sàng làm theo mọi hướng dẫn và đã ký ngay vào tờ cam kết miễn trừ trách nhiệm (Waiver of Responsibility) của họ. Chính họ tự nghĩ ra phương án phức tạp («chặng nội địa đi Đà Nẵng xách tay miễn phí, chặng quốc tế thu thêm phí») rồi lại không biết cách xử lý: họ loay hoay với tờ giấy đó và gọi điện thoại khắp nơi lâu đến mức sau đó dù tôi có cắm đầu chạy qua cửa an ninh nhanh cỡ nào, cửa khởi hành cũng đóng sập lại ngay trước mặt.
Phần hài hước nhất là gì? Họ đã chất vali của tôi lên máy bay, rồi lại lôi nó ngược ra ngoài. Thử nghĩ xem cái logic ở đây là gì: cho tôi bước lên chiếc máy bay đang đỗ ngay trước mặt là «bất khả thi», nhưng chui vào lục tung hầm hàng để lôi vali của tôi ra lại hoàn toàn làm được. Hài kịch thuần túy.
Tôi đi bộ quay lại quầy thủ tục, và đó là lúc sự hoảng loạn bắt đầu. Cô nhân viên ở quầy nhận ra ai đó sẽ phải chịu trách nhiệm vì việc hạ tải hành lý của một hành khách đã check-in, nên cô ta đưa cho tôi một tờ biên bản nội bộ «Khách đến trễ (Late Show Up)» ghi rằng tôi có mặt tại quầy lúc 11:38 sáng — tức là 28 phút sau khi máy bay đã cất cánh. Tôi chụp ảnh lại ngay. Một phút rưỡi sau, cô ta mới sực tỉnh ra rằng hành khách không thể nào có sẵn thẻ lên máy bay đã in và hành lý đã chất lên tàu nếu đến quầy sau khi máy bay cất cánh. Cô ta bước lại gần, rút tờ giấy và — ngay dưới camera an ninh — dùng bút bi đè số 10 lên số 11 để sửa thành 10:38. Tôi cũng chụp lại bức đó luôn.
Có lúc tôi hỏi:
«Tôi chụp ảnh bảng tên của cô được không?»
«Không được, quy định an ninh (security rules).»
«Ok, cho tôi xem quy định an ninh đó để tôi kiểm tra.»
Một cô nhân viên khác thực sự gửi cho tôi file PDF quy định dày 80 trang để cố chứng minh tôi không được phép chụp trong «khu vực an ninh» — ngoại trừ việc chúng tôi đang đứng ngay tại quầy làm thủ tục công cộng. Dĩ nhiên tôi ném thẳng file PDF 80 trang đó vào Gemini, và nó lập tức lôi ra thêm cả đống quy định mà chính họ đang vi phạm. Và vì không được chụp ảnh bảng tên, tôi chỉ nói: «Thôi được, cứ giữ yên bảng tên đó, tôi tự chép tay lại.»
Nhà ga T3 chỉ là hai cô nhân viên hoảng loạn ở quầy check-in cố che giấu vết tích của mình. Nhà ga T2 mới là nơi những người sếp thực sự — những người có thẩm quyền giải quyết một chuyến bay nhỡ nối chuyến trong vòng ba mươi giây — quyết định bao che cho một lời nói dối.
Rút kinh nghiệm từ lần một người bạn va chạm với bộ máy quan liêu ở đây trước đó, tôi biết việc to tiếng hay đối đầu trực diện chẳng đi đến đâu. Ở đây, cả hệ thống vận hành dựa trên nỗi sợ mất mặt. Vì vậy, trước khi đi bộ sang nhà ga quốc tế, tôi đã đóng gói toàn bộ bằng chứng cứng — cả hai thẻ lên máy bay, cuống thẻ hành lý và vết bút sửa giờ 11:38 → 10:38 — vào một trang web gọn gàng, rõ ràng trên điện thoại để các giám sát viên chỉ cần nhìn lướt qua một cái là hiểu quầy nội địa của họ làm sai, và xếp tôi lên chuyến bay tối.
Khi nhân viên Nhà ga T2 mở trang đó ra lần đầu, họ thực sự hoảng hốt. Trông nó chỉnh chu đến mức họ tưởng đó là cổng thanh tra chính thức của hãng, và phép toán trên màn hình là không thể chối cãi: về mặt vật lý, không thể nào là «đến trễ» lúc 10:38 sáng khi thẻ lên máy bay đã được in và vali đã nằm trong hầm hàng.
Đó chính xác là khoảnh khắc những người có quyền quyết định ở T2 có hai lựa chọn: nhận lỗi và đổi vé cho tôi, hoặc trốn.
Một phần rắc rối của họ là tối đó có một concert K-pop ở Bangkok. Khoang phổ thông đã kín chỗ, và những ghế trống duy nhất còn lại là ở hạng Thương gia (Business Class). Nâng hạng miễn phí cho hành khách đồng nghĩa với việc một quản lý phải ký duyệt và giải trình lý do — tức là phải đưa vụ sửa giờ ở Nhà ga T3 vào hồ sơ chính thức. Không ai muốn cái tên của mình dính vào đó.
Thế là đám quản lý đã tung ra chiêu trò quan liêu bẩn thỉu nhất có thể: họ biến mất vào căn phòng phía sau và dùng một lá chắn sống.
Họ đẩy tôi sang phòng vé, nơi tôi ngồi đối diện một cô nhân viên trung niên thực sự hiền lành và tử tế đang cố gắng hết sức để giúp tôi. Cô ấy hoàn toàn không có thẩm quyền miễn phí, còn những giám sát viên có quyền hạn thì từ chối lộ mặt. Thay vào đó, họ ngồi lì trong phòng làm việc phía sau và bảo tôi biến đi thông qua cô ấy qua điện thoại bàn.
Mãi sau này, khi đã kiệt sức bước ra khỏi nhà ga, tôi mới nhận ra mình từng thấy kịch bản này y hệt trước đây. Một người bạn của tôi từng có cuộc giằng co tương tự với bên xuất nhập cảnh: vị trung tá cuối cùng buộc phải giải quyết cho anh ấy xuất cảnh đã nhất quyết không chịu bước ra khỏi phòng làm việc vì bà ta biết nếu đối mặt trực tiếp, anh ấy sẽ bẻ gãy lập luận của bà ta bằng sự thật và luật pháp. Chỉ có mấy cậu nhân viên trẻ chạy qua chạy lại truyền tin.
Ở đây cũng là sự sụp đổ y hệt như vậy. Đám quản lý nấp sau lưng một người phụ nữ tử tế ở quầy vé, dùng cô làm tấm đệm để truyền đạt «phương án giải quyết» qua điện thoại: họ sẽ cho tôi bay trên chuyến đó nếu tôi tự bỏ tiền trả 10 triệu đồng (~$400) cho chiếc ghế Thương gia đang trống kia. Nói trắng ra là phải móc bốn trăm đô la để trả cho cái lỗi của nhân viên họ và hạ cánh xuống Bangkok với đúng nghĩa không còn một xu tiền mặt trong túi.
Bạn bị kẹt lại, ngồi nhìn một nhân viên vô tội thực sự cảm thấy áy náy thay cho bạn, trong khi những kẻ hèn nhát đưa ra quyết định thậm chí không dám bước qua cánh cửa.
Đó là khoảnh khắc tôi ngừng thương lượng và bắt đầu dựng phiên bản cứng rắn của hồ sơ — đảm bảo bảo vệ rõ ràng những người phụ nữ ở quầy tuyến đầu bị đem ra làm lá chắn, đồng thời đặt thẳng vụ giả mạo giờ giấc ở T3 và sự hèn nhát của ban quản lý T2 lên bàn của các cơ quan quản lý hàng không.
Tôi đã đốt sạch cả ngày sinh nhật của mình trong cái nhà ga đó, và hai ngày sau tôi bước vào lại đúng Nhà ga T2 ấy để bay đi Bangkok trên chuyến bay của Thai Airways.
Cùng sân bay đó, cùng đường bay quốc tế đó, cùng cây đàn guitar điện 8 dây trong đúng chiếc bao mềm đó. Họ làm thủ tục check-in cho tôi và vẫy tay mời tôi mang đàn lên thẳng khoang máy bay — không một câu hỏi, không một đồng phí, không một cuộc hội ý ba mươi phút nào.
Và chi tiết hài hước nhất? Hãy nhìn vào mảnh cuống thẻ hành lý dán ở mép phải tấm thẻ lên máy bay Thai Airways đặt trên cây đàn trong ngăn hành lý xách tay: trên đó có logo của VIAGS. Chính công ty phục vụ mặt đất đã làm tê liệt quầy thủ tục suốt nửa tiếng đồng hồ và hai lần sửa giờ trên biên bản vào ngày thứ Sáu lại giải quyết cho đúng cây đàn guitar đó lên khoang trong chưa đầy hai phút vào ngày Chủ nhật — chỉ khác mỗi hãng hàng không.